Chiến tranh Iran thời Trump: Chiến lược giải phóng hay 'cú lừa' tình báo?

Cuộc chiến Iran của ông Trump đang gây tranh cãi dữ dội khi nhiều chuyên gia cho rằng chính quyền Mỹ đã thao túng thông tin để tạo sự ủng hộ giả tạo cho một cuộc xung đột.

Nhìn lại lịch sử can thiệp quân sự của Hoa Kỳ, chúng ta thường thấy một kịch bản lặp đi lặp lại: Một tổng thống khao khát chiến tranh, dữ liệu tình báo bị “uốn nắn” để phù hợp với mục đích chính trị, và truyền thông chính thống đóng vai trò là công cụ tạo ra “giấy phép chính trị”. Theo nhà phân tích chính trị Sophia Gonzalez trên tờ Counterpunch, đây chính là mô típ mà người dân Mỹ đã quá quen thuộc, nơi những hình ảnh chọn lọc được dùng để thuyết phục dư luận, nhưng cuối cùng, cái giá đắt nhất lại do những người dân bình thường gánh chịu.

Mô típ quen thuộc: Khi tình báo bị “uốn nắn” theo ý chí chính trị

Việc leo thang quân sự nhắm vào Iran dưới thời Donald Trump bị nhiều nhà phê bình gọi là một “sự đánh lừa có chủ đích”. Một mặt, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu không ngừng thúc đẩy việc định hình Iran như một mối đe dọa khẩn cấp cần giải quyết bằng vũ lực thay vì ngoại giao. Mặt khác, một hệ sinh thái thông tin được xây dựng để vẽ nên viễn cảnh rằng các cuộc không kích là một “món quà” giúp giải phóng người dân Iran.

Tuy nhiên, nền tảng của những lập luận này lại vô cùng mong manh. Reuters từng chỉ ra rằng tuyên bố của ông Trump về việc Iran sắp sở hữu tên lửa có khả năng tấn công trực tiếp vào lãnh thổ Mỹ hoàn toàn không được cơ quan tình báo Hoa Kỳ xác nhận. Điều này đặt ra một câu hỏi lớn về tính xác thực của các căn cứ dẫn đến quyết định chiến tranh.

Vai trò của Benjamin Netanyahu và những “tín hiệu” gây tranh cãi

Không thể phủ nhận tầm ảnh hưởng của Thủ tướng Israel trong chiến lược của Washington. Theo Axios, một cuộc điện đàm ngày ²³⁄₂ từ ông Netanyahu đã cung cấp cho ông Trump một “tín hiệu tình báo mang tính bước ngoặt”, cho rằng các lãnh đạo cấp cao của Iran sẽ tập trung tại một địa điểm, tạo cơ hội cho một cuộc tấn công đồng loạt.

Dẫu vậy, sự tin cậy của những thông tin này bị đặt dấu hỏi lớn. Một báo cáo từ The New York Times (được The Times of Israel tóm tắt) tiết lộ rằng nhiều dự đoán của ông Netanyahu — như việc Iran quá yếu để đóng eo biển Hormuz hay không thể chịu nổi cú sốc chính trị — đã bị chính các cố vấn cấp cao của ông Trump bác bỏ và gọi là “lố bịch”. Khi những quyết định mang tính vận mệnh quốc gia dựa trên những giả định thiếu cơ sở, rủi ro về một thảm họa quân sự là điều hiện hữu.

Truyền thông và “bong bóng” thông tin về sự ủng hộ từ người dân Iran

Để hợp thức hóa cuộc chiến, một số kênh truyền thông như Iran International đã liên tục lan truyền hình ảnh người dân Iran bày tỏ sự biết ơn đối với Mỹ và Israel. Thế nhưng, sự thật đằng sau những khung hình đó phức tạp hơn nhiều. The Guardian tiết lộ rằng kênh này có mối liên hệ tài chính chặt chẽ với Saudi Arabia và hoạt động đồng điệu với thông điệp của Israel.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Thực tế trên thực địa hoàn toàn trái ngược với những gì được quảng bá. Tại Tehran, hình ảnh từ Reuters ghi lại những cuộc biểu tình rầm rộ tại quảng trường Valiasr, nơi người dân đốt hình nộm ông Trump và ông Netanyahu. Những lá cờ quốc gia được giơ cao mỗi đêm không phải để chào đón “sự giải phóng”, mà là biểu hiện của sự phẫn nộ và tinh thần đoàn kết chống lại sự can thiệp từ bên ngoài.

Đối mặt với thực tế: Sự phản đối từ cả hai phía đại dương

Điều đáng lo ngại nhất không chỉ là việc bóp méo thông tin, mà là sự đứt gãy giữa ý chí của chính phủ và nguyện vọng của nhân dân. Số liệu từ khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy một thực tế phũ phàng: 60% người Mỹ phản đối các cuộc không kích vào Iran, và chỉ có vỏn vẹn 7% ủng hộ một cuộc chiến trên bộ quy mô lớn.

Trong khi đó, tại Iran, chiến dịch “Janfada” (Hy sinh tính mạng) đã huy động một lực lượng khổng lồ. Theo các báo cáo, có tới 26 triệu người Iran tình nguyện đăng ký bảo vệ đất nước. Điều này cho thấy một cuộc chiến trên bộ sẽ không dẫn đến sự đầu hàng nhanh chóng như kịch bản mà những kẻ cổ xúy chiến tranh mong đợi, mà sẽ là một cuộc kháng cự quy mô lớn và khốc liệt.

Góc nhìn chuyên gia: Bài học từ Iraq và Afghanistan cho thấy những cuộc chiến được gắn mác “nhanh, sạch và giải phóng” thường kết thúc bằng sự sa lầy và tổn thất không thể đong đếm. Khi tình báo bị chính trị hóa và truyền thông bị thao túng, ranh giới giữa một chiến lược an ninh và một sai lầm lịch sử trở nên cực kỳ mong manh.

Theo bạn, liệu việc sử dụng thông tin tình báo chọn lọc để dẫn dắt dư luận có còn là công cụ phổ biến trong địa chính trị hiện đại? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận bên dưới.