Venice Biennale 2026: Những Cú Sốc Nghệ Thuật Đánh Thức Mọi Giác Quan

Venice Biennale 2026 không chỉ là một cuộc triển lãm mà còn là một cuộc thí nghiệm táo bạo, nơi những tác phẩm nghệ thuật đương đại gây sốc thách thức mọi giới hạn về thị giác.

Với chủ đề “In Minor Keys”, kỳ Biennale năm nay mang đến một bầu không khí đậm chất suy tư, đôi khi là tuyệt vọng, nhưng cũng không thiếu những điểm sáng rực rỡ về sự kết nối giữa con người, công nghệ và chính trị.

Khi nghệ thuật trở thành “vùng nguy hiểm” và sự can thiệp của cảnh sát

Không thể không nhắc đến Florentina Holzinger - nghệ sĩ vốn nổi danh với những màn trình diễn cực đoan. Tại Venice, cô biến không gian trưng bày thành một viễn cảnh hậu tận thế đầy ám ảnh. Hình ảnh Holzinger khỏa thân, treo ngược mình như một quả lắc trong chiếc chuông khổng lồ đã tạo nên một cú sốc trực diện cho người xem.

Sự táo bạo của Holzinger không dừng lại ở đó khi cô thiết kế hệ thống lọc nước tiểu từ hai nhà vệ sinh để bơm vào bể chứa, kết hợp với một khu vực mô phỏng thảm họa nước thải. Sự hỗn loạn có chủ đích này khiến ranh giới giữa nghệ thuật và sự mất kiểm soát trở nên mong manh, đến mức lực lượng cảnh sát đã phải can thiệp để tìm hiểu thực hư. Điều này cho thấy nghệ thuật đương đại đôi khi không chỉ để ngắm, mà để gây hấn và buộc người ta phải phản ứng.

Sự giao thoa giữa AI, truyền thống và bản sắc dân tộc

Đối lập với sự cực đoan của Holzinger là góc nhìn tinh tế từ các nghệ sĩ Trung Quốc tại cuối khu Arsenale. Trong một không gian tối giản với cột ánh sáng trung tâm, 10 nghệ sĩ đã trình diễn khả năng kết nối giữa trí tuệ nhân tạo (AI) và cảm xúc con người. Từ những mô hình điêu khắc phong cảnh của Jiang Suxuan đến robot viết thư pháp của Nie Shichang, hay cách Game Science biến thần thoại Trung Hoa thành trò chơi điện tử.

Đặc biệt, “bãi cỏ ghế kỹ thuật số” của Zhang Zhoujie đóng vai trò như một nốt lặng, cho phép khán giả nghỉ ngơi và chiêm nghiệm lại toàn bộ hành trình cảm xúc trước đó.

Một điểm chạm văn hóa đáng chú ý khác là tác phẩm Tằm (Baco da seta) của nghệ sĩ Lê Hữu Hiếu. Bằng kỹ thuật “hom đất” truyền thống — phủ hỗn hợp đất sét, rơm, trấu lên gỗ mít rồi nung trong hố đất — tác giả đã tạo ra một bề mặt cổ xưa, thô mộc mà không một công nghệ hiện đại nào có thể mô phỏng chính xác. Đây là minh chứng cho việc những giá trị thủ công nguyên bản vẫn có sức nặng khủng khiếp giữa thời đại số.

Âm thanh và hình ảnh: Những vũ khí chính trị thầm lặng

Lawrence Abu Hamdan xuất hiện trong vai trò một “thám tử âm thanh” với tác phẩm 450XL: The Story of a Fugitive Sound. Thông qua việc thu thập lời kể của những người biểu tình tại Serbia, ông tái hiện lại sự hiện diện của các loại vũ khí âm thanh được dùng để giải tán đám đông một cách thầm lặng nhưng tàn khốc.

Trong khi đó, Gabrielle Goliath lại mang đến một “khúc ai ca thôi miên” mang tên Elegy. Dù bị chính phủ Nam Phi cấm đoán vì tính chất “gây chia rẽ” khi tưởng niệm một nhà thơ Palestine, Goliath vẫn kiên trì trình diễn tại nhà thờ Chiesa di Sant’Antonin. Những nốt cao opera kéo dài liên tục từ các nữ ca sĩ không chỉ là âm nhạc, mà là một nghi thức tưởng niệm đau đớn dành cho những phụ nữ là nạn nhân của bạo lực và phân biệt chủng tộc.

Những khoảng lặng chiêm nghiệm và sự ngẫu nhiên của thiên nhiên

Nghệ thuật đương đại tại Venice Biennale 2026 còn là sự đối thoại giữa hiện tại và lịch sử. Sanya Kantarovsky biến những căn phòng đầy sách và đèn chùm Murano thành một buổi “gọi hồn” kỳ quái thông qua những bức tranh siêu thực, nơi sự tuyệt vọng và niềm vui tồn tại song hành một cách phi lý.

Carrie Schneider lại thu hút người xem bằng những dải ảnh cuộn dài tới 1,5 km, lặp lại một khung hình từ bộ phim La Jetée (1962), tạo nên một hiệu ứng thị giác choáng ngợp, khiến người xem bị cuốn vào vòng lặp của thời gian.

Một hướng tiếp cận khác, nhẹ nhàng và bền vững hơn, đến từ Lydia Ourahmane. Cô sử dụng chính chất liệu của Venice để tạo nên các tác phẩm điêu khắc: từ rèm hạt Murano do nữ tù nhân xâu tay đến thiết bị chiếu sáng vận hành bằng đồng euro. Đây là một sự vận hành hài hòa, không đối kháng, thể hiện sự tôn trọng tuyệt đối với địa phương.

Biểu tượng của chiến tranh và “nghệ sĩ” bất đắc dĩ

Hình ảnh con hươu bê tông khổng lồ của Zhanna Kadyrova là một trong những biểu tượng xúc động nhất. Vượt qua quãng đường dài từ vùng chiến sự Pokrovsk (Ukraine), chú hươu origami này không chỉ là một tác phẩm điêu khắc mà là một nhân chứng sống cho sự tàn phá của chiến tranh và nỗ lực bảo tồn văn hóa trong nghịch cảnh.

Cuối cùng, một chi tiết hóm hỉnh khiến giới truyền thông xôn xao chính là một con chim mòng biển làm tổ ngay trong hàng rào triển lãm Ba Lan. Sự nhầm lẫn của nhiều người khi coi đây là một “tác phẩm sắp đặt điểu học” cho thấy một sự thật thú vị: đôi khi thiên nhiên chính là nghệ sĩ tài năng nhất, biến những điều bình thường nhất trở thành tâm điểm của sự chú ý.

Nhìn chung, Venice Biennale 2026 là một tấm gương phản chiếu sự hỗn loạn, đau thương nhưng cũng đầy hy vọng của thế giới hiện đại. Từ những tiếng thét opera đến sự im lặng của bê tông, tất cả đều nhắc nhở chúng ta về giá trị của sự thấu cảm. Bạn ấn tượng với tác phẩm nào nhất trong số những điều điên rồ và tinh tế trên? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn với chúng tôi!